Sa herë të ka ndodhur që ke qenë shumë i lodhur, por përsëri qëndrove zgjuar vonë, duke scroll-uar në telefon, duke parë seriale, apo duke bërë gjëra të vogla që të japin ndjesinë se ke pak kohë vetëm për veten? Nëse të duket e njohur, atëherë nuk je vetëm – po përjeton bedtime procrastination.
Çfarë është bedtime procrastination?
Termi i përdorur nga psikologët për këtë fenomen përshkruan situatën kur njerëzit zgjedhin të mos shkojnë në shtrat, edhe pse janë të lodhur, vetëm për të marrë pak kohë për veten. Nuk ka të bëjë me pagjumësi ose probleme shëndetësore, por më shumë me një nevojë psikologjike për kontroll personal dhe kohë të lirë.
Pse ndodh?
- Dita e zënë dhe stresi – pas një dite të gjatë pune apo përgjegjësish, njerëzit ndjejnë që nuk kanë pasur kohë për veten.
- Kontrolli personal – qëndrimi zgjuar vonë i jep individit ndjesinë se po menaxhon diçka për veten, edhe pse trupi i thotë të flenë.
- Varësia nga ekrani – celularët, tabletët dhe televizorët e mbajnë mendjen aktive dhe pengojnë trupin të përgatitet për gjumë.
- Procrastinimi i përgjithshëm – shpesh, vonesa e gjumit shërben si një mënyrë për të shpëtuar nga detyrat dhe presioni i ditës.
Pasojat e bedtime procrastination
Edhe pse mund të ndjehemi mirë për pak kohë, të qëndruarit zgjuar vonë ka pasoja të dukshme:
- Lodhje dhe mungesë energjie ditën tjetër
- Ulje e fokusit dhe produktivitetit
- Përkeqësim i humorit dhe ankthit
- Ndikim negativ në shëndetin fizik dhe imunitar
Si ta menaxhosh?
- Vendos një rutinë të qëndrueshme – përpiqu të shkosh në shtrat në të njëjtën orë çdo ditë.
- Krijo “kohë për veten” më herët – për shembull, 30 minuta pas punës për gjëra që të bëjnë të ndihesh mirë.
- Limitimi i ekranit para gjumit – vendos telefonin larg shtratit ose përdor modalitet “dark mode”/blue light filter.
- Planifikimi i aktiviteteve relaksuese – leximi i një libri, meditimi ose muzikë e qetë mund të zëvendësojë vonesën natën.
Përfundim
Bedtime procrastination është më shumë se thjesht “vonim për gjumë”. Ai tregon nevojën për kontroll dhe kohë personale, diçka që shumë prej nesh e humbasin gjatë ditës së zënë. Të kuptuarit e këtij fenomeni është hapi i parë drejt një balancë më të mirë midis përgjegjësive dhe kujdesit për veten – dhe natyrisht, për një gjumë më të qetë dhe energji më të mirë ditën tjetër.