Mitologjia greke nuk ka ndikuar vetëm në letërsi dhe art, por edhe në gjuhën që përdorim çdo ditë. Shumë fjalë të zakonshme e kanë origjinën te personazhet dhe historitë e miteve të lashta greke. Ja 10 prej tyre.
1. Atlas
Në mitologjinë greke, Atlasi ishte biri i titanit Japet dhe vëllai i Prometeut. Sipas një prej tregimeve më të njohura, Zeusi e dënoi të mbante qiellin mbi shpatulla për gjithë përjetësinë.
Në shekujt XVI dhe XVII, librat me harta nisën të paraqisnin shpesh Atlasin duke mbajtur globin mbi shpatulla. Me kalimin e kohës, emri i tij u bë sinonim i vetë librave me harta, pra atlaseve.
2. Kaos
Grekët e lashtë e përdornin fjalën kaos për të përshkruar zbrazëtinë e pafundme që ekzistonte para krijimit të botës. Poeti Hesiod e paraqiste Kaosin si një personifikim të zbrazëtisë fillestare, prej së cilës lindën Errësira dhe Nata.
Më vonë, kuptimi ndryshoi dhe fjala nisi të lidhej me një gjendje rrëmuje dhe çrregullimi. Pikërisht këtë kuptim ka sot fjala kaos dhe mbiemri kaotik.
3. Jehona
Në veprën Metamorfozat të Ovidit, Jehona ishte një nimfë mali që zemëroi Herën, gruan e Zeusit. Si ndëshkim, Hera i hoqi aftësinë për të folur lirshëm dhe e dënoi të përsëriste vetëm fjalët që dëgjonte nga të tjerët.
Kështu, historia e saj u lidh me fjalën jehonë, që përdorim për tingullin që përsëritet pasi përplaset në një sipërfaqe.
4. Erotik
Erosi ishte perëndia greke e dashurisë dhe dëshirës. Në disa versione të mitit, ai ishte biri i Afërditës, perëndeshës së dashurisë dhe bukurisë.
Nga emri i tij rrjedh fjala erotik, që lidhet me dashurinë, dëshirën dhe tërheqjen seksuale.
5. Hectoring (ngacmues / imponues)
Hektori, djali i madh i mbretit Priam të Trojës, ishte një nga luftëtarët kryesorë në Iliadën e Homerit. Megjithatë, ai nuk përshkruhet si arrogant apo frikësues.
Fjala angleze hectoring, që nënkupton sjellje imponuese, agresive ose frikësuese, lidhet me grupe të rinjsh në Londër në shekujt XVII dhe XVIII, të cilët e quanin veten “Hectors”. Për të tjerët, ata dukeshin thjesht si persona të zhurmshëm dhe intimidues.
6. Letargjik
Në mitologjinë greke, Leta ishte një nga lumenjtë e botës së nëndheshme. Thuhej se ujërat e saj shkaktonin harresë dhe se shpirtrat e të vdekurve pinin prej saj për të harruar jetën e tyre të mëparshme.
Me kalimin e kohës, ideja e harresës u lidh me plogështinë dhe mungesën e energjisë. Prej emrit të lumit erdhën fjalët letargji dhe letargjik.
7. Narcizëm
Narcisi ishte një djalosh jashtëzakonisht i bukur që u dashurua me reflektimin e vet në ujë. Ai u përfshi aq shumë nga pamja e tij, saqë përfundoi duke vdekur pranë burimit. Sipas mitit, më pas u shndërrua në lulen që mban emrin e tij.
Nga kjo histori lindi fjala narcizëm, që përshkruan përqendrimin e tepruar te vetja dhe admirimin e pamjes ose rëndësisë personale.
8. Panik
Pani ishte perëndia greke e pyjeve, kullotave dhe barinjve. Ai përshkruhej me brirë dhe këmbë dhie dhe besohej se shkaktonte tinguj të çuditshëm në vende të izoluara.
Këta tinguj mund të trembnin papritur njerëzit dhe kafshët, duke i bërë të iknin të frikësuar. Prej emrit të Panit lindi fjala panik, që përdorim për një frikë të fortë dhe të menjëhershme.
9. Sirenë
Në Odisenë e Homerit, Sirenat ishin krijesa që joshnin detarët me këngën e tyre të bukur dhe i çonin drejt vdekjes në shkëmbinjtë pranë ishullit të tyre. Odiseu u lidh pas direkut të anijes, ndërsa shokët e tij mbyllën veshët me dyllë për t’i shpëtuar këngës.
Më vonë, fjala sirenë filloi të përdorej për tingujt e fortë paralajmërues të pajisjeve të emergjencës. Shprehja “kënga e sirenës” përdoret edhe sot për diçka shumë joshëse, por potencialisht të rrezikshme.
10. Tantalize (mundoj)
Tantali, një mbret i lashtë dhe, sipas mitit, bir i Zeusit, u ndëshkua nga perënditë duke qëndruar deri në qafë në ujë, nën degë plot me fruta. Sa herë përpiqej të pinte ujë ose të merrte një frut, ato largoheshin prej tij.
Nga ky dënim lindi fjala tantalize (mundoj), që nënkupton të tundosh dikë me diçka shumë të dëshirueshme, por ta mbash atë jashtë mundësive të tij