Shpesh mendojmë se personaliteti ynë formohet në fëmijëri dhe mbetet i njëjtë gjatë gjithë jetës. Megjithatë, studimet në psikologji tregojnë se njerëzit mund të ndryshojnë mënyrën se si mendojnë, reagojnë dhe sillen edhe në moshë madhore. Përvojat e jetës, marrëdhëniet, përgjegjësitë dhe zakonet e përditshme mund të ndikojnë gradualisht në tiparet tona të personalitetit.
Ndryshimi është i mundur në çdo moshë
Një analizë e publikuar në revistën shkencore Psychological Bulletin shqyrtoi 92 studime afatgjata dhe zbuloi se tiparet e personalitetit mund të ndryshojnë në periudha të ndryshme të jetës. Me kalimin e viteve, shumë njerëz priren të bëhen më të qëndrueshëm emocionalisht, më të vetëkontrolluar dhe më të përgjegjshëm, megjithëse ndryshimet nuk ndodhin njësoj te të gjithë.
Kjo do të thotë se një person që dikur ishte shumë impulsiv mund të mësojë të reagojë më qetë, ndërsa dikush që e kishte të vështirë të shprehej mund të fitojë më shumë vetëbesim. Ndryshime të tilla nuk ndodhin domosdoshmërisht brenda natës, por mund të zhvillohen përmes përvojave dhe sjelljeve të përsëritura.
Zakone të vogla që mund të bëjnë ndryshimin
Sipas kërkimeve mbi zhvillimin e personalitetit, ndryshimi mund të mbështetet nga veprime të vogla dhe të vazhdueshme. Për shembull, një person që dëshiron të bëhet më i duruar mund të praktikojë dëgjimin pa ndërprerë të tjerët, ndërsa dikush që dëshiron të jetë më i organizuar mund të krijojë një rutinë të qëndrueshme ditore.
Edhe mënyra se si reagojmë në situata të vështira ka rëndësi. Të ndalosh për disa sekonda para se të përgjigjesh, të reflektosh mbi sjelljen tënde dhe të pranosh gabimet mund të ndihmojë në ndërtimin e mënyrave më të dobishme të reagimit. Megjithatë, ndryshimi kërkon kohë dhe përpjekje; nuk mjafton vetëm dëshira për t’u bërë një person tjetër.
A mund të ndryshojnë edhe tiparet më të thella?
Personaliteti përfshin tipare relativisht të qëndrueshme, si mënyra se si përjetojmë emocionet, shoqërueshmëria dhe përgjegjshmëria. Kjo nuk do të thotë se ato janë të pandryshueshme. Një studim që ndoqi të njëjtët persona nga adoleshenca deri rreth moshës së pensionit gjeti si qëndrueshmëri, ashtu edhe ndryshime të rëndësishme në tiparet e tyre.
Eksperiencat e reja, ndryshimet në mjedis dhe mënyra se si përballemi me sfidat mund të ndikojnë në zhvillimin tonë. Megjithatë, jo çdo ngjarje e madhe sjell automatikisht një transformim të personalitetit.