Rastet e reja me HIV në Shqipëri po rikthejnë shqetësimin tek ekspertët e shëndetit publik, teksa të dhënat e fundit tregojnë një rritje dhe një trend që prek kryesisht të rinjtë.
Sipas studimeve, infeksioni po përqendrohet kryesisht në moshat më aktive të shoqërisë, me kulm në grupmoshën 25–29 vjeç. Kjo tregon një ekspozim më të lartë ndaj sjelljeve me rrezik, sidomos në qytetet e mëdha.
Një problem i madh: diagnostikimi i vonë
Një nga shqetësimet kryesore mbetet fakti se shumë raste zbulohen shumë vonë. Rreth një në tre persona diagnostikohet vetëm kur sëmundja ka avancuar në stad më të rëndë, duke humbur kohë të çmuar për trajtim.
Kjo ndodh shpesh sepse individët nuk kryejnë testime në kohë, ose shmangin kontrollet për shkak të frikës dhe paragjykimit.
Si përhapet më së shumti?
Ekspertët theksojnë se mënyra kryesore e transmetimit në Shqipëri mbeten marrëdhëniet seksuale të pambrojtura, të cilat përbëjnë pjesën më të madhe të rasteve të reja.
Ndërkohë, përdorimi i drogave me injektim apo transmetimi nga nëna tek fëmija mbeten në nivele më të ulëta, por jo të papërfillshme.
Të rinjtë në fokus
Të dhënat tregojnë se HIV po prek gjithnjë e më shumë të rinjtë, një grup që shpesh nuk e percepton rrezikun real. Mungesa e informimit, neglizhenca dhe stigma sociale vazhdojnë të jenë faktorë që pengojnë ndërgjegjësimin dhe testimin.
Në të njëjtën kohë, ekspertët theksojnë se përqendrimi më i madh i rasteve është në zonat urbane, ku lëvizshmëria dhe stili i jetesës ndikojnë drejtpërdrejt në përhapjen e virusit.
Testimi që shpëton jetë
Një nga mesazhet më të forta të specialistëve është i qartë: testimi i hershëm është çelësi. Në Shqipëri ofrohen shërbime testimi falas dhe konfidenciale, por shumica e njerëzve ende nuk i përdorin në mënyrë vullnetare.
Zbulimi në kohë jo vetëm që ndihmon në trajtim më efektiv, por edhe në parandalimin e përhapjes së mëtejshme.
Përfundim
Rritja e rasteve dhe diagnostikimi i vonë tregojnë se HIV mbetet një sfidë reale për shëndetin publik në vend.
Ndërgjegjësimi, edukimi dhe testimi janë hapat më të rëndësishëm për të frenuar këtë trend — sepse në këtë rast, informacioni dhe veprimi në kohë mund të bëjnë diferencën mes jetës dhe rrezikut.