Përdorimi i telefonave dhe televizorëve për të qetësuar fëmijët është bërë një praktikë e zakonshme për shumë prindër.
Megjithatë, dy vitet e para të jetës janë veçanërisht të rëndësishme për zhvillimin e trurit, ndaj ekspertët këshillojnë kufizimin e ekspozimit ndaj ekraneve në këtë periudhë.
Sipas rekomandimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë dhe Akademisë Amerikane të Pediatrisë, fëmijët nën 18 muaj duhet t’i shmangin ekranet, me përjashtim të videotelefonatave me familjarët.
Nga 18 deri në 24 muaj, mund të futet gradualisht përmbajtje cilësore dhe edukative, por me pjesëmarrjen aktive të prindërve. Për fëmijët nga 2 deri në 5 vjeç, koha para ekranit duhet të kufizohet në rreth një orë në ditë.
Pse është truri i foshnjave më i ndjeshëm?
Gjatë viteve të para, truri zhvillohet me shpejtësi dhe fëmijët mësojnë kryesisht përmes ndërveprimit të drejtpërdrejtë me mjedisin. Ata zbulojnë botën duke prekur objektet, duke dëgjuar njerëzit që u flasin dhe duke vëzhguar shprehjet e fytyrës.
Ekranet nuk mund ta zëvendësojnë këtë përvojë fizike dhe shoqërore. Për këtë arsye, përdorimi i tepërt i tyre në moshë të hershme mund të shoqërohet me vështirësi në zhvillimin e gjuhës, veçanërisht kur zëvendëson komunikimin e drejtpërdrejtë me prindërit.
Një tjetër shqetësim lidhet me zhvillimin emocional. Nëse telefoni përdoret sa herë që fëmija qan, mërzitet ose zemërohet, ai mund të ketë më pak mundësi të mësojë gradualisht si t’i përballojë emocionet dhe mërzitjen pa ndihmën e ekranit.
Përdorimi i ekraneve, sidomos para gjumit, mund të ndikojë edhe te cilësia e gjumit. Përmbajtjet me shumë lëvizje, tinguj të fortë dhe ndryshime të shpejta të pamjeve mund ta mbingarkojnë vëmendjen e fëmijës, ndërsa ekspozimi i tepërt mund t’i lërë më pak kohë lojës dhe eksplorimit të botës reale.
Si t’i argëtoni fëmijët pa telefon dhe televizor?
Prindërit mund të krijojnë zakone të thjeshta që nuk kërkojnë përdorimin e teknologjisë. Gjatë vakteve, për shembull, mund ta nxisin fëmijën të eksplorojë ushqimin dhe të ndërveprojë me familjarët, në vend që ta mbajnë të përqendruar te videot.
Lojërat me objekte të sigurta për moshën, librat me figura, këngët, bisedat dhe shëtitjet janë alternativa që nxisin të mësuarit përmes përvojës së drejtpërdrejtë.
Qëllimi nuk është t’i izolojnë fëmijët plotësisht nga teknologjia apo t’i bëjnë prindërit të ndihen fajtorë, por të sigurojnë që ekranet të mos zëvendësojnë ndërveprimin njerëzor. Kur fëmija fillon të përdorë përmbajtje digjitale, është e rëndësishme që ajo të jetë e përshtatshme për moshën dhe të ndiqet së bashku me prindin.