Një vendim i marrë mijëra vite më parë vazhdon të ndikojë edhe sot mënyrën se si ne e masim kohën. Edhe pse në epoka të ndryshme janë bërë përpjekje për ta ndryshuar këtë sistem, ai ka mbetur pothuajse i pandryshuar, me rrënjë që shkojnë thellë në historinë e qytetërimeve të para.
Në tetor të vitit 1793, gjatë Revolucionit Francez, u tentua një ndryshim radikal: dita u nda në 10 orë, çdo orë në 100 minuta dhe çdo minutë në 100 sekonda. Ky model ishte pjesë e reformave për të thyer lidhjet me traditat e vjetra dhe për të krijuar një sistem më “logjik”. Madje, edhe java u konceptua me 10 ditë.
Por ky eksperiment nuk zgjati shumë. Sistemi i ri ishte i vështirë për t’u përdorur në praktikë dhe e izolonte Francën nga pjesa tjetër e botës. Për më tepër, qytetarët nuk e pranuan lehtë faktin që dita e pushimit vinte vetëm çdo dhjetë ditë. Si rezultat, “koha dhjetore” u braktis pas pak më shumë se një viti.
Por pse përdorim sistemin aktual?
Përgjigjja na çon rreth 5 mijë vite pas, te sumerët në Mesopotami, të cilët zhvilluan një sistem numerik të bazuar në numrin 60, i njohur si sistemi seksagesimal. Fillimisht ai u përdor për nevoja praktike si bujqësia dhe administrimi.
Një nga arsyet pse u përdor numri 60 lidhet me mënyrën e numërimit me gishta: duke përdorur nyjet e gishtave mund të arrish në 12, dhe duke e përsëritur këtë proces në dorën tjetër, arrin në 60. Kjo e bënte sistemin praktik dhe funksional.
Përparësia kryesore e numrit 60 është se pjesëtohet lehtësisht me shumë numra, gjë që e bëri shumë të dobishëm për matematikën dhe më vonë për astronominë.
Ndërkohë, egjiptianët e lashtë ndanë ditën në 12 orë për ditën dhe 12 për natën, duke krijuar bazën e sistemit 24-orësh që përdorim sot. Mjetet e para për matjen e kohës, si orët diellore dhe ato me ujë, u përdorën që rreth vitit 1500 para Krishtit.
Më pas, babilonasit e zhvilluan më tej këtë sistem, duke ndarë orën në njësi më të vogla dhe duke ndërtuar kalendarë të bazuar në lëvizjen e diellit dhe hënës.
Në këtë mënyrë, kombinimi i sistemit të sumerëve me ndarjen e ditës nga egjiptianët krijoi strukturën që përdorim edhe sot: 24 orë në ditë, 60 minuta në orë dhe 60 sekonda në minutë.
Edhe pse në pamje të parë mund të duket i çuditshëm krahasuar me sistemin dhjetor, ky model ka mbijetuar për mijëra vite për një arsye të thjeshtë: funksionon. Ndryshimi i tij sot do të ishte tepër i ndërlikuar dhe praktikisht i pamundur në një botë që është ndërtuar mbi këtë mënyrë të matjes së kohës.