Në një kohë ku telefoni është pothuajse zgjatje e dorës sonë, momenti para gjumit është kthyer në një nga periudhat më të ndikuara nga teknologjia. Shumë njerëz e mbyllin ditën duke kaluar minuta – apo edhe orë – në rrjete sociale si Instagram, TikTok apo Facebook. Edhe pse duket si një mënyrë e lehtë për t’u relaksuar, kjo rutinë ka pasoja më të thella sesa mendohet.
Një nga problemet kryesore lidhet me ndikimin e ekranit në gjumë. Drita blu që lëshojnë pajisjet elektronike pengon prodhimin e melatoninës – hormonit që rregullon ciklin e gjumit. Si rezultat, trupi e ka më të vështirë të kuptojë se është koha për të pushuar. Kjo mund të çojë në vështirësi për të fjetur, gjumë më të cekët dhe lodhje të vazhdueshme gjatë ditës tjetër.
Përveç aspektit fizik, ekziston edhe ndikimi mendor. Rrjetet sociale janë të dizajnuara për të të mbajtur të angazhuar sa më gjatë. Një video kthehet në dhjetëra të tjera, një postim në një seri të pafund lajmesh. Ky “scroll i pafund” e mban trurin aktiv në një moment kur ai duhet të qetësohet. Për më tepër, përmbajtjet emocionale – lajme negative, krahasime sociale apo debate online – mund të rrisin stresin dhe ankthin para gjumit.
Një tjetër faktor është varësia psikologjike. Shumë njerëz ndjejnë nevojën për të kontrolluar telefonin për herë të fundit “para se të flenë”, por kjo shpesh kthehet në një zakon që zgjat shumë më tepër seç ishte planifikuar. Kjo ul cilësinë e rutinës së mbrëmjes dhe e zhvendos fokusin nga relaksimi drejt stimulimit të vazhdueshëm.
Megjithatë, teknologjia nuk është domosdoshmërisht armik. Ajo mund të përdoret edhe në mënyrë të dobishme. Aplikacione për meditim, muzikë relaksuese apo leximi i librave digjitalë mund të ndihmojnë në krijimin e një ambienti më të qetë. Çelësi qëndron te mënyra e përdorimit dhe kufijtë që vendosim.
Për të përmirësuar gjumin, ekspertët sugjerojnë disa hapa të thjeshtë: shmangien e telefonit të paktën 30-60 minuta para gjumit, aktivizimin e “night mode”, dhe krijimin e një rutine të qëndrueshme pa ekrane. Edhe zëvendësimi i kohës së telefonit me aktivitete si leximi apo një dush i ngrohtë mund të bëjë një ndryshim të madh.