Qytetarët do të kenë të drejtë të kërkojnë kompensim nga shteti për problemet shëndetësore të shkaktuara nga ndotja e ajrit. Ky është një prej ndryshimeve të bëra në ligjin “Për mbrojtjen e cilësisë së ajrit në mjedis”, i hedhur për konsultim publik.
“Për herë të parë njeh të drejtën ligjore të qytetarëve për kompensim kur autoritetet shkelin me dashje ose nga pakujdesia rregullat e mbrojtjes së ajrit dhe kjo shkakton dëme shëndetësore. Rregullat procedurale do të përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave”, thotë Ministria e Mjedisit.
Sipas relacionit, ligji aktual paraqet boshllëqe dhe mangësi në lidhje me monitorimin e cilësisë së ajrit, përcaktimin e metodologjive dhe zbatimin e masave në rastet e tejkalimit të niveleve të përcaktuara të ndotësve. Edhe pse ajri në disa qytete është 10 herë më i ndotur se normat e lejuara nga OBSH, deri tani stacionet e monitorimit, kryesisht në Tiranë, ishin të lidhura vetëm me ndotjen nga trafiku.
“Aktualisht monitorimi i cilësisë së ajrit mbetet i përqendruar kryesisht në Tiranë, me stacione që matin kryesisht PM10, PM2.5 dhe NO2 të lidhura me trafikun. Direktiva e re kërkon supersite, shton listën e ndotësve si dhe përcakton një mbulim gjeografik më të gjerë, ku përveç zonave urbane përfshin edhe ato me sfond rural”, vijon Ministria e Mjedisit.
Përveç zonave urbane, cilësia e ajrit do të monitorohet edhe në zonat rurale. Aktualisht Shqipëria ka një rrjet prej 59 stacionesh për monitorimin e ajrit urban, por monitorimi është kryer vetëm me 9 prej tyre, të përqendruara kryesisht në kryeqytet. Tirana është një nga qytetet me ajrin më të ndotur në Shqipëri. Sipas monitorimeve të kryera nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit, por edhe agjenci të tjera mjedisore, ajri në kryeqytet rezulton 12 herë më i ndotur se normat e lejuara nga OBSH.
Sipas specialistëve, thithja e ajrit të ndotur për një periudhë të gjatë kohore shton rrezikun e sëmundjeve të frymëmarrjes, ndaj autoritetet lokale duhet të marrin masa për trafikun dhe shtimin e gjelbërimit.