Për njerëzit që jetojnë me migrenën, pasiguria se kur mund të shfaqet kriza e radhës është shpesh një barrë më vete. Një studim i ri sugjeron se inteligjenca artificiale mund të ndihmojë në parashikimin e rrezikut për një krizë migrene që ditën e ardhshme.
Studimi, i publikuar në Neurology Open Access, analizoi të dhëna nga më shumë se 53 mijë persona me migrenë dhe mbi 770 mijë regjistrime ditore, të mbledhura nga janari 2020 deri në korrik 2025.
Modeli arriti 81% saktësi
Studiuesit testuan shtatë algoritme të mësimit makinerik për të përcaktuar se cili prej tyre mund të parashikonte më mirë nëse një person do të përjetonte migrenë të nesërmen.
Modeli i përzgjedhur arriti një saktësi të përgjithshme prej 81%. Ndërkohë, saktësia e parashikimeve pozitive ishte 91.2%, ndërsa ndjeshmëria e modelit ishte 80% dhe specifikiteti 83%.
Kjo do të thotë se modeli ishte në gjendje të identifikonte me një shkallë të konsiderueshme saktësie si ditët kur pritej një episod migrene, ashtu edhe ditët kur ai nuk pritej.
Studiuesit sqarojnë se në analizë u përfshinë dhimbje koke me intensitet të ndryshëm, nga të lehta dhe të moderuara deri te të rënda, dhe jo vetëm krizat më të forta.
Jo vetëm simptomat e sotme, por historia e 30 ditëve
Një nga gjetjet më interesante të studimit lidhet me mënyrën se si mund të parashikohet kriza e ardhshme.
Edhe pse migrena mund të paraprihet nga simptoma të tilla si lodhja, të përzierat, ndryshimet e humorit, zverdhja e shpeshtë, ngurtësia e qafës, dëshira për ushqime të caktuara dhe ndjeshmëria ndaj dritës apo zhurmave, këto nuk rezultuan të ishin burimi më i rëndësishëm i informacionit për modelin.
Në vend të tyre, peshë më të madhe kishte historia e dhimbjeve të kokës gjatë 30 ditëve të mëparshme. Konkretisht, intensiteti mesatar i dhimbjeve gjatë muajit të kaluar rezultoi si faktori individual më i rëndësishëm për parashikimin.
Në total, karakteristikat e marra nga historiku i 30 ditëve të mëparshme përbënin rreth 56% të informacionit parashikues të modelit, ndërsa simptomat paralajmëruese rreth 11%.
Kjo sugjeron se për të vlerësuar rrezikun e një krize të ardhshme mund të ketë rëndësi jo vetëm mënyra se si ndihet një person në një ditë të caktuar, por edhe modeli që krijohet gradualisht gjatë javëve.
Çfarë do të ndryshonte nëse do ta dinim rrezikun një ditë më parë?
Parashikimi i një krize mund të ketë rëndësi praktike për përditshmërinë e njerëzve që vuajnë nga migrena.
Nëse një person do të dinte se rreziku për një krizë të nesërmen është më i lartë, mund t’i kushtonte më shumë vëmendje gjumit dhe hidratimit, të shmangte kapërcimin e vakteve dhe të sigurohej se ka në dispozicion trajtimin e rekomanduar nga mjeku.
Një sistem i tillë mund të ndihmonte gjithashtu në uljen e pasigurisë që shoqëron periudhën mes krizave dhe t’u mundësonte njerëzve të planifikonin më mirë aktivitetet e tyre.
Inteligjenca artificiale nuk zëvendëson mjekun
Pavarësisht rezultateve premtuese, studiuesit theksojnë se bëhet fjalë për një mjet parashikues dhe jo për një sistem diagnostikues. Modeli nuk është krijuar për të vendosur diagnoza apo për të rekomanduar ndryshime në trajtim.
Studimi ka gjithashtu kufizime. Në grupin e analizuar kishte një përqindje më të lartë të personave me kriza të shpeshta dhe të njerëzve që ishin aktivë në menaxhimin e migrenës. Për më tepër, kërkimi u bazua në të dhëna vëzhguese dhe nuk ishte një provë klinike.
Në të ardhmen, sisteme të tilla mund të kombinojnë historikun personal të dhimbjeve të kokës me shpeshtësinë dhe intensitetin e tyre, episodet e fundit, karakteristikat individuale dhe faktorët mjedisorë, për të krijuar parashikime më të personalizuara.
Për momentin, gjetjet tregojnë se inteligjenca artificiale mund të identifikojë modele që nuk janë gjithmonë të dukshme për njeriun. Qëllimi nuk është të zëvendësojë gjykimin mjekësor, por të ofrojë një tjetër burim informacioni që mund t’i ndihmojë njerëzit me migrenë të përgatiten më mirë dhe ta bëjnë sëmundjen disi më të parashikueshme.