Konflikti në Lindjen e Mesme ka hyrë në një fazë të re dhe të rrezikshme përshkallëzimi, duke u shtrirë përtej rajonit dhe duke prekur për herë të parë drejtpërdrejt territor evropian. Zhvillimet e fundit tregojnë një përfshirje gjithnjë e më të gjerë të aktorëve rajonalë dhe ndërkombëtarë, ndërsa situata paraqitet e paqëndrueshme dhe me pasoja të rënda për sigurinë dhe ekonominë globale.
Presidenti amerikan Donald Trump dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu synojnë goditjen përfundimtare të regjimit në Teheran dhe aleatëve të tij, përfshirë milicitë e ashtuquajtura “Boshti i Rezistencës”. Ndërkohë, fronti me lëvizjen shiite libaneze Hezbollah është rihapur me intensitet të lartë.
Bombardime në Liban dhe kërcënime për pushtim
Izraeli ka ndërmarrë sulme ajrore ndaj Bejrutit, luginës Bekaa dhe jugut të Libanit, duke goditur dhjetëra objektiva të konsideruara strategjike. Sipas raportimeve, ka dhjetëra viktima, mes tyre edhe drejtues të lartë të Hezbollahut. Autoritetet izraelite kanë paralajmëruar se operacioni mund të zgjasë dhe nuk përjashtohet mundësia e një ndërhyrjeje tokësore.
Lideri i Hezbollahut, Naim Qassem, urdhëroi lëshimin e raketave dhe dronëve drejt veriut të Izraelit, duke e cilësuar sulmin si reagim në mbështetje të Iranit. Nga ana tjetër, qeveria libaneze ka shprehur pakënaqësi dhe ka paralajmëruar masa për të kufizuar aktivitetin e milicive në territorin e saj.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian kishte paralajmëruar hakmarrje pas vrasjes së Udhëheqësit Suprem, duke e cilësuar ngjarjen si “shpallje lufte ndaj myslimanëve”.
Ngushtica e Hormuzit
Situata është përkeqësuar ndjeshëm në Ngushticën e Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme të tregtisë globale të naftës. Raportohet për përplasje detare dhe cisterna të përfshira nga zjarri, ndërsa forcat iraniane kanë kërcënuar se do të godasin çdo anije që tenton të kalojë.
Në Gjirin e Omanit, burime amerikane bëjnë të ditur se janë shkatërruar disa mjete luftarake iraniane, ndërsa Teherani pretendon se ka goditur anije tregtare dhe ushtarake në zonë. Qindra anije raportohet të jenë bllokuar, duke rritur ndjeshëm tensionin në tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Dronë mbi Qipron, përfshihet territori evropian
Për herë të parë, konflikti ka prekur drejtpërdrejt një vend anëtar të Bashkimit Evropian. Një dron kamikaz është përplasur në një bazë britanike në Qipro, duke detyruar evakuimin e zonës. Aeroportet e Larnakës dhe Pafos u mbyllën përkohësisht, ndërsa Greqia ka dërguar përforcime ushtarake në ishull.
Kryeministri britanik Keir Starmer deklaroi se Mbretëria e Bashkuar “nuk është në luftë”, duke theksuar se bazat britanike do të përdoren vetëm për qëllime mbrojtëse.
Katari ka ndaluar përkohësisht prodhimin e gazit të lëngshëm pas sulmeve me dronë ndaj impianteve energjetike, ndërsa Arabia Saudite dhe Kuvajti raportojnë dëme në rafineri dhe centrale elektrike. Analistët paralajmërojnë se goditja e infrastrukturës energjetike synon të përhapë pasiguri dhe të rrisë presionin ekonomik në rajon dhe më gjerë.
Çmimet e energjisë kanë nisur të rriten, ndërsa pasojat pritet të ndihen edhe në Evropë, përfshirë Italinë, e cila ka Katarin një nga furnizuesit kryesorë të gazit të lëngshëm. Luftimet vazhdojnë në ajër dhe në det, me raportime edhe për incidente zjarri miqësor. Numri i viktimave është në rritje, ndërsa diplomacia ndërkombëtare nuk ka arritur ende të ndalë përshkallëzimin.
Me përfshirjen e gjithnjë e më shumë vendeve dhe goditjen e objektivave strategjike, konflikti në Lindjen e Mesme rrezikon të shndërrohet në një krizë të gjerë ndërkombëtare, me pasoja të paparashikueshme për sigurinë globale.