A ju ka ndodhur të kujtoni papritur një moment të sikletshëm që ka ndodhur vite më parë dhe të ndiheni në siklet sikur po e përjetoni sërish? Ndërkohë, shumë momente të bukura mund të zbehen me kalimin e kohës. Kjo ndodh sepse truri ynë ka një mënyrë të veçantë për të përpunuar dhe ruajtur përvojat emocionale.
Një nga arsyet kryesore lidhet me atë që njihet si paragjykimi negativ. Truri i kushton më shumë vëmendje përvojave negative sesa atyre pozitive, sepse historikisht kjo e ka ndihmuar njeriun të dallojë rreziqet dhe të shmangë situatat e pakëndshme në të ardhmen. Një gabim, një koment i papërshtatshëm apo një situatë e sikletshme mund të mbetet gjatë në kujtesë, pasi truri e trajton si një përvojë nga e cila duhet të mësojë.
Pse na rikthehen momentet e sikletshme?
Kur përjetojmë një situatë të sikletshme, zakonisht shoqërohet me emocione të forta si turpi, ankthi apo frika nga gjykimi i të tjerëve. Sa më emocionalisht intensive të jetë një përvojë, aq më shumë mundësi ka që ajo të ruhet në kujtesë dhe të rikthehet më vonë.
Për më tepër, njerëzit kanë tendencën të analizojnë vazhdimisht situata të tilla. Mund të mendojmë se çfarë duhej të kishim thënë, si duhej të ishim sjellë apo çfarë përshtypjeje krijuam te të tjerët. Ky proces, i njohur si përtypje mendimesh (ruminim), e mban kujtimin aktiv për më gjatë.
A mendojnë edhe të tjerët për gabimet tona?
Shpesh, ne besojmë se të tjerët i mbajnë mend gabimet tona po aq sa ne. Por kjo nuk është domosdoshmërisht e vërtetë. Në psikologji, ky fenomen lidhet me efektin e vëmendjes së tepruar ndaj vetes, i njohur si spotlight effect.
Në realitet, njerëzit janë zakonisht shumë më të përqendruar te vetja, te mendimet dhe shqetësimet e tyre, sesa te gabimet e vogla të të tjerëve. Një moment që për ne duket i paharrueshëm, mund të jetë harruar prej kohësh nga personat që ishin të pranishëm.
Si të mos ngecim te kujtimet e sikletshme?
Është normale që herë pas here të na rikthehen momente të tilla. Megjithatë, mund të ndihmojë t’i kujtojmë vetes se të gjithë bëjnë gabime dhe përjetojnë situata të sikletshme. Ajo që sot na duket e tmerrshme, me kalimin e kohës mund të humbasë rëndësinë e saj.
Mund të përpiqemi gjithashtu ta shohim situatën me më shumë humor dhe të mos e gjykojmë veten aq ashpër. Në fund të fundit, një moment i sikletshëm nuk përcakton se kush jemi dhe as mënyrën se si na shohin të tjerët.
Ndonjëherë, personi që na gjykon më shumë për një gabim të së kaluarës është vetë ne.
